ΑΛΈΞΗΣ ΣΤΑΜΑΤΗΣ «Να είσαι ο εαυτός σου.»

 

«Να είσαι ο εαυτός σου.»

Μερικά ονόματα δεν χρειάζονται συστάσεις, πόσο μάλλον παρουσίαση από μια απλή πλην τίμια συγγραφέα, που έχει ξεκινήσει τα λογοτεχνικά της βήματα στη σύγχρονη λογοτεχνία, αλλά θα το τολμήσω. Το συγκεκριμένο όνομα στους λογοτεχνικούς και αναγνωστικούς κύκλους είναι το πιο αγαπητό και όχι άδικα. Ο Αλέξης Σταμάτης είναι ένας σύγχρονους αξιόλογους καλλιτέχνες της γενιάς που αξίζει την προσοχή όλων μας.

Αποφάσισα λοιπόν, να μπει στους αγαπημένους σύγχρονους Έλληνες συγγραφείς γιατί η γραφή του, μου προκαλεί ανάμεικτα συναισθήματα που θέλω να τα αποτυπώσω.

ΜΙΚΡΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ:

Ο Αλέξης Σταμάτης (1960–2026) ήταν ένας από τους πιο παραγωγικούς και καταξιωμένους Έλληνες συγγραφείς της γενιάς του. Διακρίθηκε για το πλούσιο έργο του στην πεζογραφία, την ποίηση, το θέατρο και το σενάριο.

Πρώτα Χρόνια & Σπουδές

Καταγωγή: Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 19 Ιουλίου 1960. Ήταν γιος του αρχιτέκτονα Κώστα Σταμάτη και της σπουδαίας ηθοποιού Μπέτυς Αρβανίτη.

Σπουδές: Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές Αρχιτεκτονικής και Κινηματογράφου στο Λονδίνο.

Λογοτεχνική Πορεία & Έργο

Βιβλία: Έγραψε συνολικά 36 βιβλία (ανάμεσά τους 20 μυθιστορήματα, ποιητικές συλλογές και παιδικά βιβλία).

Σημαντικά Έργα:

Ο έβδομος ελέφαντας (1998) – Το ντεμπούτο του.

Μπαρ Φλωμπέρ (2000) – Το διεθνές του best seller που μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες.

Αμερικάνικη Φούγκα (2008) – Τιμήθηκε με το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας του Αμερικανικού Ομοσπονδιακού Ιδρύματος Τεχνών (NEA).

Υπήρξα τόσοι άλλοι – Αυτοβιογραφικό έργο που εστιάζει και στη μάχη του με τον αλκοολισμό.

Το παιδί και ο Άγγελος (2025) – Το τελευταίο του μυθιστόρημα.

Θέατρο & Δραστηριότητες: Πολλά θεατρικά του έργα ανέβηκαν σε μεγάλες σκηνές όπως το Εθνικό Θέατρο. Επίσης, δίδασκε δημιουργική γραφή και ήταν τακτικός αρθρογράφος στην εφημερίδα Το Βήμα.

3. Προσωπική Ζωή & Θάνατος

Ήταν παντρεμένος με την ηθοποιό Εύα Σιμάτου, με την οποία απέκτησε έναν γιο, τον Ερμή. Έφυγε από τη ζωή στις 20 Ιουλίου 2026 σε ηλικία 66 ετών, έπειτα από μάχη με μια σπάνια αιματολογική διαταραχή.

Δυστυχώς, έφυγε γρήγορα θα είχε κι άλλα να δώσει στο πολιτισμό αυτής της μικρής χώρας που ασθενεί από τέχνη –όσο περνούν τα χρόνια φτωχαίνουμε σημαντικά και αυτό με λυπεί ιδιαίτερα.

Σας παραθέτω ένα απόσπασμα που βρήκα και με άγγιξε ιδιαίτερα:

 

Υπήρξα τόσοι άλλοι

      1.

Όταν ο άνθρωπος ονειρεύεται συλλογικά, ονειρεύεται τιμές ακίνητων, το κόστος της ζωής, τα σχολεία για τα παιδιά, τι να ψωνίσει. Όταν το όνειρο γίνεται εφιάλτης, βυθίζεται σε εικόνες βίας, σε μυρωδιές καμένης γης, σε φλασιές πορνό και μια αποπνικτική αίσθηση φόβου.

Πέρασα και περνάω τη ζωή μου μέσα σε μια δέσμη παραισθήσεων. Αρκετές φορές μέσα στη μέρα, νιώθω ότι συμμετέχω σε μια συζήτηση που διεξάγεται σ’ ένα κόμματι του νου μου, ανεξάρτητη από τα τεκταινόμενα, ανεξάρτητη από τη συγκυρία της στιγμής, όπως θα έλεγε ο Ναμπόκοφ. Είναι μια ουδέτερη, αποστασιοποιημένη, ανώνυμη φωνή, που την πιάνω να λέει λέξεις που δεν έχουν σημασία για μένα. Τελικά όμως αποδεικνύονται χρησιμότατες πολύ αργότερα. Ξεπηδούν χωρίς λόγο σε ένα κείμενο κι ενώνουν τα απομακρυσμένα. Βοηθούν στη συμμαχία αντιθετικών πεδίων. Πυροδοτούν.

Όσο για τις επαφές με τους άλλους, πέφτω σε χαρακτήρες (ανθρώπους εννοώ!) που λες κι έχουν ξεπηδήσει από μυθιστορήματα του Ουίλιαμ Γκάντις. Το θέμα της συζήτησης μέσα σε μια σκηνή, φαινομενικά κατανοητό, σταδιακά ξεφεύγει και ακυρώνεται. Οι χαρακτήρες του ξεκινούν μέσα σε μια ομίχλη και μένουν εκεί. Ασαφείς, και φαινομενικά ατελώς σχεδιασμένοι. Εξυφαίνουν ένα κουκούλι με το οποίο συναλλάσσομαι αλλά ποτέ δε σπάει για βγει η πολύχρωμη πεταλούδα.

Ως νικητής της γήινης μάχης ο άνθρωπος είναι πλέον απελπιστικά προβλέψιμος. Με τα είτε/είτε του, τους άμεσους νεολογισμούς του επί των φρικωδέστερων συνθήκων, τα πλαίσια και τα αφηγήματά του και, τέλος, την αποφυγή της αποδοχής του ως εκείνος που πραγματικά είναι: ένα μυρμήγκι του σύμπαντος.

     2.

Κάποιες περιόδους ο εαυτός σου αποδεσμεύεται. Μετατίθεται σε μια ενδιάμεση κατάσταση, πιο αρχαία, σχεδόν σαν αυτή που περιγράφει στην αρχή του «Μαγικού Βουνού» ο Τόμας Μαν. Το έχω ζήσει διαρρηγνύοντας καθημερινές συνήθειες, έστω και προσωρινά. Όταν λέω συνήθειες, δεν εννοώ φυσικά τα πρακτικά. Τα ένδον, σκέπτομαι. Το λάθος να μετατρέπεις το συναίσθημα σε ηθική, σε στάση. Την προκατάληψη που βολεύει, έστω κι αν μοιάζει ιπποτική πράξη. Ξέσφιγμα, αλλαγή.

Ιλιγγιώδες το αίσθημα, μα τόσο ανακουφιστικό ταυτόχρονα. Να ζεις και να ζεις. Να επιστρέφεις στην πανάρχαια ικεσία της επιβίωσης. Κι ο καλός Θεός σου χαρίζει δυο όμορφα πρόσωπα ανθηρά γεμάτα καλοσύνη.

«Μπαμπά, ένα κύμα δεινοσαύρου», λέει αυτή τη στιγμή ο γιος μου. Φιλάω σταυρό.

 

[ Δύο αποσπάσματα από το νέο βιβλίο του Α.Σ. που θα εκδοθεί από τις εκδ. Καστανιώτη προσεχώς ]

 

Η γραφή του Α. Σταμάτη είναι ποιητική, υπαρξιακή, γεμάτη  μεταφορές και στοχασμούς… θεωρώ ότι ανήκει στο μοντερνισμό ως ρεύμα με υπαρξιακές πινελιές. Περιγράφει τις ανησυχίες του και προσπαθεί να ξεφύγει από αυτές. Η τρυφερή στιγμή με τον γιο του μας δείχνει ότι μέσα από τις σκοτεινές διαδρομές του καθένα μας πάντα αργά ή γρήγορα βρίσκεις φως. Το συναίσθημα του γίνεται η πραγματική πλοκή του αποσπάσματος του.  

«Ποια θεωρείτε τη μεγαλύτερή σας επιτυχία;  Την σχέση μου με τους ανθρώπους που αγαπώ.»

Είχε πει σε μια συνέντευξη το Lifo.gr. Επιμέλεια: Μίνα Καλογερά.

Συμφωνώ απόλυτα μαζί του.